Kireçlenme Tedavisinde Önemli Adım: Tek Enjeksiyonla Eklem Hasarı Onarılabilecek
Dünyada 240 milyonu aşkın insanın yaşam kalitesini düşüren osteoartrite karşı kireçlenme tedavisi arayışında umut verici bir eşik aşıldı. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’na bağlı İleri Sağlık Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA-H) tarafından yürütülen NITRO programı kapsamında geliştirilen iki farklı yöntem, hasarlı eklemleri tek seferde onarma potansiyeli taşıyor.
Araştırmanın merkezinde Colorado Boulder Üniversitesi’nden biyomedikal mühendisi Prof. Stephanie Bryant ve ekibi yer alıyor. Ekip, ARPA-H’dan toplam 33,5 milyon dolara kadar fon almaya hak kazandı. Bryant yaptığı açıklamada “İki yıl içinde cesur bir fikirden hayvanlarda osteoartriti tersine çeviren tedaviler geliştirmeye ulaştık. Hedefimiz yalnızca ağrıyı yönetmek değil, bu hastalığı tamamen sonlandırmak” ifadelerini kullandı.
Vücudun Kendi Hücreleri Harekete Geçiriliyor
Yeni yaklaşımı geleneksel yöntemlerden ayıran en kritik fark, yapay eklem ya da sentetik doku kullanılmaması. Araştırmacılar bunun yerine vücudun doğal iyileşme mekanizmalarını tetikleyen iki ayrı teknik üzerinde çalışıyor.
İlk yöntem, hali hazırda FDA onayı bulunan bir ilacın yeniden konumlandırılmasına dayanıyor. Bryant ve ekibinin geliştirdiği patentli parçacık taşıyıcı sistem sayesinde ilaç, hasarlı eklem bölgesine enjekte ediliyor ve aylar boyunca aralıklı olarak salınım yapıyor. Bu sayede eklem içindeki hücreler sürekli olarak yenilenme yönünde uyarılıyor.
İkinci yöntem ise ileri seviye kıkırdak ve kemik hasarları için tasarlanmış. Bu yaklaşımda biyomalzemeler ve proteinlerden oluşan özel bir kokteyl, minimal invaziv işlemle eklem içine yerleştiriliyor. Malzeme vücut sıcaklığında katılaşarak bir tür iskele vazifesi görüyor ve vücudun öncü hücrelerini hasarlı bölgeye çekerek dokunun kendini onarmasını sağlıyor.
Hayvan Deneylerinde 4-8 Haftada İyileşme
Yayınlanan ilk verilere göre hayvan modellerinde enjekte edilen eklemler 4 ila 8 hafta içinde sağlıklı duruma geri döndü. Daha ciddi hasar bulunan örneklerde ise kemik ve kıkırdak defektlerinde tam yenilenme gözlemlendi. Ekip ayrıca protez ameliyatı geçiren insanlardan alınan hücreler üzerinde de testler yaptı ve bu örneklerde de belirgin rejeneratif etki kaydedildi.
ARPA-H Program Yöneticisi Dr. Ross Uhrich, sonuçları değerlendirirken “ARPA-H’nın ilk programı olan NITRO, ‘eklemlerimizin kendi kendini iyileştirmesini sağlayabilir miyiz?’ sorusuyla yola çıkmıştı. İki yıl sonra bu yalnızca mümkün değil, hızla gerçeğe dönüşüyor” dedi.
İnsan Deneyleri 18 Ay İçinde Başlayabilir
Araştırmanın birinci fazı başarıyla tamamlanırken ekip şimdi ikinci aşamaya geçmiş durumda. Bu aşamada güvenlik ve toksisite çalışmaları yürütülecek. Sürecin planlandığı gibi ilerlemesi halinde ilk insan klinik deneylerinin yaklaşık 18 ay içinde başlaması öngörülüyor.
Projenin ticarileştirilmesi amacıyla Renovare Therapeutics adlı bir girişim şirketi de kuruldu. Şirket, tedaviyi klinik kullanım aşamasına taşımayı amaçlıyor. CU Anschutz Ortopedi Bölüm Başkanı Dr. Evalina Burger, mevcut durumdaki tedavi boşluğuna dikkat çekerek “Şu anda birçok hasta için seçenekler ya büyük ve pahalı bir ameliyat ya da hiçbir şey. Arada neredeyse hiçbir seçenek yok. Bu araştırma tam da bu boşluğu doldurmayı hedefliyor” değerlendirmesinde bulundu.
ABD’de yılda 32 milyon kişiyi etkileyen ve yıllık 132 milyar doların üzerinde sağlık harcamasına yol açan osteoartrit, en yaygın üçüncü hastalık konumunda. Araştırma ekibi yıl içinde sonuçlarını hakemli akademik dergilerde yayımlamayı planlıyor. hedefbilgitoplumu.com
