Robotlar neden çamaşır katlamayı öğreniyor? Çin’deki dev eğitim merkezleri ve insansı robotların gizli dünyası
İnsansı robotlar teknoloji dünyasının en sıcak gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Las Vegas’ta düzenlenen CES 2026 fuarında Hyundai, LG gibi dev markaların yeni nesil insansı robot modellerini sergilemesi, bu alandaki rekabetin geldiği noktayı gözler önüne serdi. Ancak tüm bu gösterişli tanıtımların ardında, robotların gerçek dünyaya hazırlanması için yürütülen dev bir eğitim altyapısı var. Çin, bu altyapıyı kurmak için ülke geneline yaydığı dev robot eğitim merkezleriyle dikkat çekiyor.
Robotlara ders veren 21 yaşındaki öğretmenler
Wuhan kentinde faaliyet gösteren Hubei İnsansı Robotik İnovasyon Merkezi, Çin’deki onlarca devlet destekli robot eğitim tesisinden sadece biri. 200 milyon RMB (yaklaşık 29 milyon dolar) bütçeyle hayata geçirilen 12 bin metrekarelik tesiste, ortalama yaşı 21 olan genç eğitmenler, insansı robotlara günlük yaşam becerilerini öğretiyor.
Eğitmenlerden Zhang Jia, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanıyor: “Öğretmen rolündeyiz, robotlar ise öğrenci konumunda. Bir insan bir işi birkaç denemede kavrayabilir ama robota aynı hareketi yüzlerce, binlerce hatta on binlerce kez tekrarlatmak zorundasınız.” Tesiste 70 genç eğitmen, 8 saatlik vardiyalarla 46 farklı robotu uzaktan kumanda ya da sensörlü ekipmanlarla yönlendiriyor. Her bir hareket, kameralar ve sensörler aracılığıyla kayıt altına alınıp etiketleniyor. Bu sayede günlük ortalama 100 saat kullanılabilir veri elde ediliyor.
Çin’in yaygınlaşan robot okulları ağı
Çin’in robot eğitim altyapısı yalnızca Wuhan ile sınırlı değil. Ülke genelinde 40’ı aşkın devlet destekli robot veri toplama merkezi kuruldu ve bunların 24’ü halen aktif olarak çalışıyor. Shandong eyaletindeki bir merkezde insansı robotlar tepsi taşıma, çamaşır katlama ve raftan nesne alma gibi temel görevleri öğreniyor.
Henan eyaletinde bulunan Orta Çin Heterojen İnsansı Robot Eğitim Tesisi ise 140 robotla 27 farklı gerçek dünya senaryosunda eğitim veriyor. Tarım, endüstriyel üretim ve tıbbi bakım gibi altı ana alanda faaliyet gösteren tesiste her gün 50 bin yüksek kaliteli veri kaydı toplanıyor. Hebei eyaletindeki Leju Robotics eğitim merkezi ise 10 bin metrekarelik alanıyla öne çıkıyor. Otomobil montaj hattı, akıllı ev ve yaşlı bakım tesisi gibi farklı ortamları bünyesinde barındıran merkezde robotlar, sanal gerçeklik gözlükleri ve hareket sensörleriyle eğitiliyor. Yıllık 6 milyon veri kaydı üretilen tesiste robotların görev başarı oranı yüzde 95’in üzerinde seyrediyor.
Kumaş katlamak robotlar için neden bu kadar karmaşık?
İnsanlar için sıradan bir ev işi olan çamaşır katlama, insansı robotlar açısından son derece karmaşık bir problem olarak kabul ediliyor. Kumaşın sabit bir formunun olmaması, her hareketten sonra şeklinin değişmesi, robotların bu görevi yerine getirmesini zorlaştırıyor. Robotik alanında “karmaşık manipülasyon” olarak adlandırılan bu beceri, nesne tanıma, hassas kuvvet kontrolü ve hareket planlamasının eşzamanlı olarak yürütülmesini gerektiriyor.
ABD merkezli robot şirketi Figure AI, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede “Çamaşır katlamak insana basit gelebilir, ancak insansı bir robot için en zor becerilerden biridir” ifadelerini kullandı. Şirket aynı mimarinin fabrika lojistiğinden ev işlerine kadar sorunsuz bir geçiş yapabildiğini vurguluyor.
Scientific American’a konuşan robotik uzmanı Benjie Holson, çamaşır katlamanın robot eğitimindeki önemini şöyle açıklıyor: “İnsanlar dokunma duyularıyla yaptıkları işleri robotlar kameralarla görmek zorunda kalıyor. Parmak uçlarındaki kauçuk malzemenin nasıl şekil değiştirdiğini izleyerek kuvvetleri tahmin ediyorlar. Reçel sürerken bıçağın ekmeği nasıl ezip büküldüğünü gözlemleyerek bunu çözebiliyorlar. Bu yaklaşım beklediğimden çok daha iyi sonuç veriyor.”
Figure 03: Ev kullanımına özel tasarlanan ilk insansı robot
2026’nın en dikkat çekici teknoloji tanıtımlarından biri, Figure AI’nın Figure 03 modeli oldu. 168 cm boyunda ve 60 kg ağırlığındaki robot, doğrudan ev içi kullanım göz önünde bulundurularak tasarlandı. İnsansı robotun en dikkat çekici özelliklerinden biri parmak uçlarına yerleştirilen dokunsal sensörler. 3 gram kadar küçük kuvvetleri algılayabilen bu sensörler, robotun bir ataşı kaldırmasından kırılgan bir yumurtayı zarar vermeden tutmasına kadar hassas işlemleri mümkün kılıyor.
Figure 03’ün beyninde çalışan “Helix 02” adlı yapay zeka sistemi üç katmanlı bir mimariyle hizmet veriyor. System 2, yüksek seviyeli görev planlamasını üstlenirken 7 milyar parametreli bir dil-görüntü-eylem modeli olarak çalışıyor. System 1 hareket kontrolünü saniyede 200 kez güncellenen bir tepki politikasıyla sağlıyor. System 0 ise denge ve fizik teması yönetimini saniyede 1000 kez güncellenen düşük seviyeli yürütmeyle gerçekleştiriyor. Şirket, robotun havlu katlamayı yalnızca 80 saatlik video eğitimiyle öğrendiğini duyurdu.
Küresel oyuncuların insansı robot yarışı
Teknoloji devleri insansı robot alanındaki yatırımlarını hız kesmeden sürdürüyor. Figure AI’nın yatırımcıları arasında Jeff Bezos, OpenAI, Nvidia ve Microsoft gibi isimler bulunuyor. Şirket yıllık 12 bin adet üretim kapasitesine sahip BotQ fabrikasını devreye aldı.
Tesla’nın Optimus robotu, Elon Musk’ın şirketin en önemli gelecek ürünü olarak nitelendirdiği projeler arasında yer alıyor. Ancak Figure 03’ün ev içi kullanıma odaklanması, rekabeti doğrudan “ev asistanı” pazarına taşıdı. 1X Technologies ise NEO adlı robotuyla 2026 içinde tüketiciye ulaşmayı hedefliyor. 29.9 kg ağırlığındaki NEO, 69.8 kg kaldırma kapasitesine sahip ve 22 dB ses seviyesiyle modern bir buzdolabından daha sessiz çalışıyor. Fiyatı 20 bin dolar olarak açıklanan robot, aylık 499 dolarlık abonelik seçeneğiyle de sunulacak. Boston Dynamics’in Atlas robotu ise otomobil üretim hatlarında görev almak üzere eğitiliyor.
Robotların eğitimindeki en büyük engel: Veri eksikliği
Robotların eğitim sürecinde karşılaşılan en büyük zorluk, ihtiyaç duyulan verinin internette hazır bulunmaması. ChatGPT ve DeepSeek gibi büyük dil modelleri metin ve görsellerle eğitilebiliyor ancak insansı robotlar için gerekli olan eklem hareketleri, hız, dönüş, dokunma, basınç ve kuvvet verileri doğrudan robotlarla etkileşim yoluyla üretilmek zorunda.
Çin’in bu alandaki stratejisi, veri toplama merkezlerini devlet desteğiyle yaygınlaştırmak. Bernstein Araştırma’dan Jay Huang, “Çin, veri toplama merkezleri konusunda akıllıca bir strateji izliyor. Devlet desteği, verilerin paylaşılması ve herkesin faydalanması anlamına geliyor” değerlendirmesinde bulunuyor.
Uzmanlar bir başka önemli soruna da dikkat çekiyor. Bir robottan toplanan veriler, farklı donanıma sahip başka bir robotu eğitmek için kolayca kullanılamıyor. Donanım hızla geliştiği için bugün toplanan veriler, gelecek yılın robotları için yeterli olmayabiliyor. Google DeepMind’in geliştirdiği yapay zeka robot modelleri, farklı donanım platformlarında beceri aktarımı konusunda umut verici ilk sonuçlar gösteriyor.
İnsansı robotlar önce fabrikalarda, ardından evlerde
Teknoloji şirketleri, insansı robotların önce fabrikalarda, daha sonra evlerde yaygınlaşacağı öngörüsünde buluşuyor.
Kısa vadede robotların otomobil fabrikalarında parça ayırma ve taşıma gibi basit görevleri üstlenmesi bekleniyor. Agility Robotics’in Digit robotu, Amazon ve GXO lojistik şirketlerinin ardından Toyota’nın Kanada’daki üretim tesisinde görev alacak.
Orta vadede Figure 03 ve 1X NEO gibi robotların erken benimseyen kullanıcılara ulaşması planlanıyor. Uzun vadede ise robotların yaşlı bakımında hareket ve ilaç takibine yardımcı olması, ev işlerinin büyük bölümünü devralması hedefleniyor. Scientific American’a konuşan Holson, “Ev robotlarının en az 15 yıl uzakta olduğunu düşünürdüm. Şimdi en az 6 yıl diyorum” ifadelerini kullandı.
20 bin dolarlık ev işçileri geliyor
2026 itibarıyla, çamaşır katlamayı öğrenen robotlar artık araştırma laboratuvarlarından çıkıp tüketici ürünü haline geliyor. Figure 03 ve 1X NEO gibi modellerin 20 bin dolar seviyesindeki fiyat etiketleri, ilk etapta yüksek gelirli erken benimseyenleri hedefliyor.
Ancak bu robotların yaygınlaşması için çözülmesi gereken sorunlar var. Güvenlik, mahremiyet ve işgücü piyasasına etkileri bunların başında geliyor. Altı kamera ve entegre mikrofonlarla donatılan bu insansı robotlar, aynı zamanda evlerin içini haritalayan en gelişmiş gözetim cihazları haline geliyor.
Yine de teknoloji şirketleri, “Fiziksel Yapay Zeka” çağının başladığını ve önümüzdeki on yıl içinde insansı robotların evlerdeki varlığının, elektriğin icadından bu yana ev hayatındaki en büyük değişimi yaratacağını savunuyor.
