Kediler Mamalarını Neden Bitirmiyor? Japon Bilim İnsanları 12 Kediyle Yaptıkları Deneyde Sebebini Açıkladı
Kediler mamalarını neden bitirmiyor sorusu yıllardır kedi sahiplerinin aklını kurcalıyordu. Japonya’daki İwate Üniversitesi’nden bir araştırma ekibi, 12 kedi üzerinde yürüttükleri kapsamlı deneylerle bu gizemi nihayet çözdü. Meğer mesele kedilerin tok olması değil, burnuna gelen kokunun artık heyecan vermemesiymiş.
Kokuya Duyarsızlaşma İştahı Durduruyor
Araştırma ekibinin lideri Profesör Masao Miyazaki ve doktora öğrencisi Takumi Takahashi, kedilerin beslenme davranışını anlamak için titiz bir deneysel tasarım hazırladı. Çalışma 16 saatlik açlık döneminin ardından 10 dakikalık yemek yeme ve 10 dakikalık ara şeklinde tekrarlanan döngülerden oluşuyordu. Kedilere aynı kuru mama art arda sunulduğunda her seferinde daha az yedikleri tespit edildi.
Bilim insanları bu durumu kokuya bağlı alışma olarak adlandırıyor. Kedi aynı kokuyu defalarca aldığında beyni o mamaya karşı duyusal bir bıkkınlık geliştiriyor. Daha da çarpıcı olanı, kedilerin en sevdikleri mamada bile aynı tepkiyi vermesiydi. Yani mama ne kadar lezzetli olursa olsun, koku tanıdık geldiğinde kedi yemeyi bırakıyordu.
Araştırma ekibi bu bulguyu şu sözlerle açıkladı: “Bu çalışma evcil kedilerde erken yemeyi bırakma davranışının, yalnızca fizyolojik tokluktan ziyade koku ile ilgili faktörlerle yakından ilişkili olduğunu ortaya koydu.”
Yeni Bir Koku İştahı Geri Getiriyor
Deneylerin ikinci aşamasında ekip işi bir adım ileri taşıdı. Kedilere beş döngü boyunca aynı mama verildikten sonra altıncı döngüde farklı bir mama sunuldu. Sonuç şaşırtıcıydı: Kedilerin yemek tüketimi aniden artış gösterdi. Üstelik yeni mama, kedinin normalde daha az tercih ettiği bir çeşit olsa bile bu etki gözlendi.
Daha da ilginci, mamanın kendisini değiştirmeden sadece farklı bir mamanın kokusunu ortama yaydıklarında da aynı canlanmanın yaşanmasıydı. Araştırmacılar iki bölmeli bir kap kullanarak kedinin yediği mamayı aynı tutup yan bölmeye farklı bir mama koyduklarında, kedilerin iştahının yeniden açıldığını kaydetti. Bu basit ama etkili yöntem, kedilerin yemek yeme motivasyonunda kokunun ne denli belirleyici olduğunu kanıtladı.
Sık Sık Az Az Yemenin Bilimsel Açıklaması
Bu keşif kedilerin neden gün içinde sık sık ama az az yemeyi tercih ettiğini de açıklıyor. Köpekler önlerine konan mamayı tek seferde bitirirken kediler genelde birkaç lokma alıp uzaklaşıyor ve daha sonra tekrar gelip yiyor. Araştırma ekibine göre bu davranışın arkasında tam olarak bu koku mekanizması yatıyor. Kedi her seferinde mamanın kokusunu yeniden algılıyor ve eğer koku hâlâ ilgi çekiciyse yemeye devam ediyor. Koku sıradanlaştığında ise iştahı kapanıyor.
Çalışma Ocak 2023 ile Şubat 2026 arasında, yaşları 3 ile 15 arasında değişen 12 sağlıklı melez kediyle yürütüldü. Tüm kediler deney süresince günde iki öğün standart kuru mama aldı ve suya serbestçe erişebildi. Deney ortamı 24 derece sıcaklıkta ve kedilerin birbiriyle temas edebildiği şekilde düzenlendi.
Hasta Kediler İçin Umut Verici Sonuçlar
Araştırmanın pratik sonuçları da hayli önemli. Profesör Miyazaki, “Çalışmamızın yemek yemekte zorlanan hasta kedilerin iştahını ve besin alımını artırmaya yardımcı olmasını umuyoruz” dedi. Gerçekten de iştah kaybı yaşayan kedilerde farklı aromalardan yararlanmak hayat kurtarıcı bir yöntem olabilir. Öte yandan obezite sorunu yaşayan kedilerde tekdüze bir beslenme programı uygulamak, kedinin mamaya duyduğu ilgiyi azaltarak kilo verme sürecini destekleyebilir.
Bıyık Yorgunluğu Ayrı Bir Konu
Kedilerin mama kaplarındaki mamayı yarım bırakmasıyla ilgili son yıllarda sıkça dile getirilen bir diğer kavram ise bıyık yorgunluğu. Bu teoriye göre kedilerin hassas bıyıkları dar mama kaplarının kenarlarına sürekli temas ettiğinde rahatsızlık hissi oluşuyor. Ancak İwate Üniversitesi’nin bu son araştırması, bıyık yorgunluğu iddiasına doğrudan değinmiyor. Yine de birçok veteriner hekim, geniş ve sığ mama kapları kullanmanın kedilerin yemek yeme deneyimini iyileştirdiğini belirtiyor.
Bilim dünyası kedilerin beslenme alışkanlıklarını araştırmaya devam ediyor. Şimdilik kesin olan şu: Kediniz mama kabını yarım bıraktığında bunu şımarıklık olarak görmeyin. Belki de sadece aynı kokuyu bir kez daha koklamak istemiyordur.
