Geçenlerde telefon üretim aşamalarını izledim ve gerçekten şok oldum. Düşünsene, o küçücük cihazın içindeki her bir parça, aslında kendi başına ayrı bir dünya.
Kumdan Ekrana: Mühendislik ve Kimyanın Uyumu
Ekran üretimi önce kumdan başlıyor. Kumdan silika, silikadan cam, camdan ise dokunmaya kıyamadığın o incecik katman oluşuyor. Kimyacılar, mühendisler ve teknisyenler; sadece o camın dayanıklılığı için laboratuvarlarda aylarca ter döküyor.
Batarya teknolojisi ise bambaşka bir hikâye. Lityumun madenlerden çıkarılması, işlenmesi ve kimyanın sihriyle enerji depolayan bir pile dönüşmesi süreci, onlarca farklı uzmanlık alanı gerektiriyor.
İşlemci ve Anakart: Teknolojinin Sanatla Buluştuğu Nokta
Anakart tasarımı ise akıl almaz bir titizlik istiyor. O minicik yeşil kartın üzerindeki her iz, milyonlarca dolarlık makinelerle çiziliyor. İşlemci tasarımı derseniz, dünyanın en zeki beyinlerinin yıllarını verdiği gerçek bir sanat eseri.
Kasa üretimi, kalıpların bilgisayar ortamında milimetrik hesaplarla çizilmesi ve hassas makinelerle işlenmesiyle tamamlanıyor. Her parçada, her lehim noktasında bir alın teri ve büyük bir emek var.
Üretim Yolculuğundan Vergi Yüküne
Bu devasa süreçler farklı kıtalarda, binlerce kişinin emeğiyle ilerliyor. Mühendis maaşını, işçi ücretini, nakliyeci taşıma bedelini alıyor. Telefon, tüm bu haklar ödendikten ve nihai maliyeti belli olduktan sonra ülkemiz sınırına dayanıyor.
İşte tam burada, asıl çelişki başlıyor. Cihazın üzerinde artık somut, elle tutulur yeni bir üretim emeği eklenmiyor. Ancak vergi sistemi, üretim sürecine hiçbir katkıda bulunmadan, hiçbir ter dökmeden, ürünün bedeli kadar (hatta bazen daha fazlasını) ek bir yükü etiket üzerine yapıştırıyor.
Teknolojiye Erişimin Önündeki Engel
Bu durum, binlerce kilometrelik yolculuğun ve laboratuvarlardaki deneylerin toplam değerinin, sadece “ithal ediliyor” diye ikiye katlanması demek. Cebimizden çıkan paranın yarısını; mühendisin çizimine veya işçinin lehimine değil, hiçbir yeni değer üretmemiş bir vergi kalemine ödüyoruz.
Bu yaklaşım, teknolojiyi bir lüks ve erişilemez bir meta haline getiriyor. Üretemediğimiz teknolojiyi pahalıya almak zaten bir zorlukken, ağır vergilerle onu daha da ulaşılmaz kılmak, çağa ayak uydurmak isteyen herkesin sırtına bindirilmiş ekstra bir kamburdur. Çok yazık.